Sevk İrsaliyesi Uygulaması

SEVK İRSALİYESİ UYGULAMASI
SMMM İbrahim ALTAY

Sevk İrsaliyesi ile sevk edilen malın faturası kaç gün içerisinde kesilebilir;
Sevk İrsaliyesi ile sevk edilen malın faturası malın sevk tarihinden itibaren itibaren 7 gün içerisinde faturaya bağlanması gerekmektedir.

Sevk irsaliyesinin getirilmesindeki asıl amaç;
Ticari faaliyet konusu olan malların alım-satım sürecindeki seyrini izleyebilmek amacıyla mali idare tarafından 1981 yılından beri kullanılmaktadır.

mali idarenin Vergi Usul Kanununda getirilen düzenlemeye göre, fatura bulunsun veya bulunmasın mal hareketinin mutlaka sevk irsaliyesine bağlanması mecburiyeti vardır. Malın hareketi anında fiili olarak sevk irsaliyesinin malla birlikte hareket etmesi zorunludur. Malın sevki sırasında düzenlenmiş olmasına rağmen malla birlikte bulunmayan sevk irsaliyesi hiç düzenlenmemiş sayılır.

Ne zaman sevk irsaliyesi düzenlenmek zorundadır?
Basit anlatımla Sevk irsaliyesi alım-satım işlemi olsun yada olmasın malın herhangi bir yerden bir yere nakledilmesi sırasında düzenlenerek mal ile birlikte bulunması zorunludur.

Kimler tarafından düzenlenmesi gerekir?

1. Alıcıya teslim edilmek üzere Satıcı tarafından taşınması/taşıttırılması durumunda Satıcı s.irsaliyesini düzeyerek araçta bulunmasını sağlar.
2. Alıcı tarafından taşınması/taşıttırılması durumunda Alıcı s.irsaliyesini düzenleyerek araçta bulunmasını sağlar
3. Vergiden muaf esnaftan veya müstahsilden mal alımlarında Alıcı S.irsaliyesini düzenleyerek araçta bulunmasını sağlar
4. İrsaliyeli fatura düzenleyen mükelleflerde S.irsaliyesi düzenlenmez(sevk sırasında araçta 2 suret İrsaliyeli faturanın bulunması gerekir)

Sevk İrsaliyesinde Bulunması gereken asgari bilgiler nelerdir?

  1. Tanzim tarihi
  2. Fiili sevk tarihi
  3. Seri ve sıra numarası
  4. Düzenleyenin adı soyadı/ticari ünvanı, iş adresi, vergi dairesi ve vergi hesap numarası
  5. Müşterinin, komisyoncunun, şube veya fabrikanın (kısaca malın nereye kime gönderildiğinin) adı soyadı/ticari ünvanı, iş adresi, vergi dairesi ve vergi hesap numarası
  6. Sevk edilen malın nevi, miktarı ile malın nereye ve kime gönderileceği (S.irsaliyesinde fiyat ve tutar yazmak ihtiyaridir)

Not: Yukarıdaki zorunlu bilgileri taşımayan veya eksik taşıyan sevk irsaliyeleri hiç düzenlenmemiş sayılır.

Sevk irsaliyesinin düzenlenmesinde dikkat edilecek hususlar;

  1. Sevk irsaliyeleri sıra numarası dahilinde teseslül edilmelidir. Sevk irsaliyeleri tarih konulmak suretiyle sıra numarası dahilinde teselsül ettirilecektir. (Aynı müessesenin muhtelif şube ve kısımlarında her biri ayrı numara ile başlamak üzere ayrı ayrı irsalilye kullanıldığı takdirde bu irsaliyelere şube ve kısımlarına göre şube veya kısmın isimlerinin yazılması veya özel işaretle seri tefriki yapılması zorunludur.)

    Sevk irsaliyesi en az üç nüsha olarak düzenlenmelidir. Düzenlenen sevk irsaliyesinin iki nüshası mutlaka malı taşıyan araçta bulunmalıdır. Yoklama ve denetimlerde iki nüshası ibraz edilecek, yoklama ve denetim elemanı bir nüshasına adını, soyadını ve ünvanını yazarak mühürledikten sonra ilgiliye verecek, diğerini Maliye Bakanlığı Gelirler Genel Müdürlüğü Vergi İstihbarat Şubesi'ne Defterdarlıkça gönderilecektir. En az üç nüsha olarak düzenlenmeyen sevk irsaliyesi hiç düzenlenmemiş kabul edilecektir.

    Sevk irsaliyeleri mürekkeple, makine ile veya kopya kurşun kalemi ile doldurulur. Şayet bir irsaliye düzenlenirken hata yapılmış ise, o irsaliye iptal edilerek yenisi düzenlenir.

  2. Sevk irsaliyelerinde gönderilen malın nevi ve miktarı ile satıcının adı, ticaret ünvanı, adresi, bağlı olduğu vergi dairesi ve hesap numarasının yanı sıra müşterinin adı, ticaret ünvan, adresi varsa vergi dairesi ve hesap numarasının bulunması ve bunların satıcı tarafından imzalanması icap etmektedir. (mükellefin diğer bir işyerine veya satmak üzere diğer bir aracıya gönderdiği hallerde malın kime ve nereye gönderildiğinin bulunması gerekir)

Satıcılar Başka Satıcılara talimat vererek Müşterilerine veya 3.mükelleflere mal göndermesi durumunda nasıl bir işlem yapılması gerekir;
Bazı mükellefler başka mükelleflere talimat vererek kendi adına üçüncü bir mükellefe veya şahıslara mal sevk ettirmeleri mümkündür. Bu durumda sevk irsaliyesi malı sevk eden yanı kendisine talimat verilen mükellef tarafından düzenlenmesi ve müşteriler bölümüne "falan adına filana teslim edilmek üzere" ibaresi yazacaklardır. Örnek; Toptancı olan (A) müşterisi olan alıcı (B)ye teslim edilmek üzere üretici (C) ye talimat verek kendi adına mal sevkiyatı yapılmasını istemektedir. Bu durumda; malın alıcı(B)ye teslim edilmek üzere üretici (C) tarafından taşındığı veya taşıttırıldığı hallerde üretici(C), bir nüshası kendinde kalacak ve diğer iki nüshası alıcı (B)ye gönderilecek şekilde sevk irsaliyesi düzenleyecek ayrıca kendinde kalan nüshasının bir örneğini (fotokopisini) de toptancı (A)'ya gönderecektir. Sevr irsaliyesinin müşteriler bölümüne ise "Toptancı (A) adına alıcı(B)'ye teslim edilmek üzere" ibaresini yazacaktır.


Not:
Bu durumda tabiidir ki hem toptancı(A) ile alıcı(B)nin adı soyadı/ticari ünvanı, iş adresi, vergi dairesi ve vergi hesap numarası ayrı ayrı yazılacaktır.

Malın Satılmak üzere bir komisyoncuya veya bir aracıya gönderilmesi halinde;
Satıcı, satılması amacıyla malını komisyoncuya ya da aracıya konsinye mal olarak gönderilmesi halinde, konsinye malı satıcı taşıyor ya da taşıttırıyor ise sevk irsaliyesini satıcı düzenlemelidir. Komisyoncu veya aracı malı satıcıdan teslim alıp kendileri taşıyor veya taşıttırıyor ise sevk irsaliyesini komisyoncu veya aracı tanzim etmek zorundadır. Sevk irsaliyesinin üzerine "mal konsinye olarak gönderilmiştir" ibaresi yazılmalıdır.

Konsinye mal satılması halinde ise satıcı komisyoncuya, komisyoncu da konsinye malı satın alan kişi veya kuruluşa fatura düzenlemelidir.

Sevk irsaliyesinin düzenlendiği günde malın sevkinin yapılamaması;
Malın sevk irsaliyesinin dozenlendiği gün sevk edilememesi ve sevk irsaliyelerinin düzenlenme tarihi ile malın fiili sevk tarihi arasında farklılıklar olması halinde tanzim tarihi ile fiili sevk tarihi sevk irsaliyeleri üzerinde ayrı ayrı yazılacaktır. (Bilindiği gibi sevek irsaliyelerinin üzerinde İrsaliye tarihi ile sevk tarihi olarak ayrı ayrı iki tarih bulunmaktadır.)

Faturanın malın tesliminden önce düzenlenmesi halinde;
Satılan mallara ilişkin faturaların malın tesliminden önce düzenlendiği ve malın daha sonra sevk edildiği durumlarda faturayı düzenleyenler faturada malın daha sonra sevk edileceğini belirtir ibare koymaları gerekmektedir. Mal sevk edildiğinde ise alıcı ve satıcı kendilerinde kalan fatura nüshalarına irsaliye tarihi ve nosunu elle yazacaklardır.

Malın mükelefe ait işyerleri veya depolar arasında taşınması halinde;
Bir işletmenin depo veya işyerleri arasında mal naklinde sevk irsaliyesi düzenlenmesi gerekir. Bu şekilde işyerleri veya depolar arasındaki sevk irsaliyesi düzenlediğinde müşteri adı yerine nereden nereye gideceği ilgili işyeri/depo adresi yazılmalı ayrıca "dahili sevk" ibaresi kullanılmalıdır.

İşyeri dışında araçlar ile satış yapılması halinde;
Bazı durumlarda satıcılar mallarını bir servis aracına koyarak müşterileri dolaşıp ve müşterilerinin talep ettiği malları satarak kalan malları ise işyerine geri getirmektedirler. Bu gibi durumda araca yüklenen malların hangi müşteriye ne kadar satılacağı ve ne kadar mal geri iade edileceği bilinmediğinden bu gibi durumlarda yapılacak işlem aşağıdaki gibi olmalıdır.

Araca yüklenen mallar için tek irsaliye düzenlenerek, sevk irsaliyesinin müşterinin adı soyadı/ünvanı bölümüne "Muhtelif Müşteriler" ibaresinin yazılması, aracın plakası ve sürücü/satışa yetkili kişinin adı soyadının yazılması gerekmektedir. İşyerine dönüşte ise satılmayan malların sevk irsaliyesi üzerine işaretlenmesi gerekmektedir. Ayrıca unutulmaması gereken ertesi gün mutlaka tekrar yeni sevk irsaliyesi düzenlenmesi gerekmektedir. (kalan mal işyerine iade edilmese bile tekrar yeni irsaliye düzenlenmesi gerekmektedir)

Hangi durumlarda sevk irsaliyesi düzenlenmez ve aranmaz?

  1. Nihai tüketicilerin perakende olarak tüketim amacıyla satın aldıkları malların taşınmasında kullanılmaz; Nihai tüketiciler tüketim amacıyla satın aldıkları malları kendilerinin taşıması veya taşıtması durumunda satın aldıkları mallara ilişkin fatura veya perakende satış fişinin bulunması halinde sevk irsaliyesi aranmaz. Eğer nihai tüketicinin satın aldığı malı satıcı taşıyor veya taşıttırıyor ise mutlaka fatura veya perakende satış fisi olsa dahi sevk irsaliyesi tanzim etmek zorundadır.

    Mükelleflerin faaliyetlerine ilişkin işyerinde kullanmak veya tüketmek amacıyla mal satın aldıklarında; Mükellefler faaliyetlerine ilişkin olarak işyerlerinde kullanmak veya tüketmek amacıyla satın aldıkları ve ufak hacimli (kırtasiye, büro ve temizlik malzemeleri, yemek, ekmek vb. gibi) mal alımlarında, malların sevki sırasında yanında fatura ya da perakende satış fişinin bulunması kaydıyla ayrıca sevk irsaliyesi aranmaz. (eğer fatura düzenlenmiş ise faturada "bu mallar için sevk irsaliyesi düzenlenmemiştir" yazılması gerekmektedir.)

    İrsaliyeli Fatura düzenlenmiş ise ayrıca sevk irsaliyesi aranmaz

    Perakende satışlarını ödeme kayıdedici cihaz fişi ile belgelendirenler; Ödeme kaydedici cihaz kullanan ve perakende satışlarını ödeme kaydedici cihaz fişi ile belgelendirmek mecburiyetinde olan mükelleflerden servis otoları kullanmak veya başka yollarla evlere ve işyerlerine gitmek suretiyle seyyar olarak mal ticareti ile uğraşanlar (tüpgaz veya bu şekilde dağıtılan diğer mallar) ayrıca elektirikli ev aletlerine bakım, onarım ve servis hizmetlerini yürütenlerin satılan mal veya işin bedeli sabit işyeri dışında yapıldığı veya hizmetin verildiği yerlerde tahsil etme mecburiyetinde bulunmaları halinde, bu faaliyetlerini fatura veya perakende satış fişi ile belgelendireceklerdir. ayrıca sevk irsaliyesi düzenlemeyeceklerdir.

    Kamu kurum ve kuruluşlarınca satılan mallarda sevk iraliyesi aranmaz; Belediye, et ve balık kurumu, orman işletmeleri, tekel idareleri ile benzeri kamu kurum ve kuruluşlarınca satılan çeşitli mamullerin sevkiyatında sevk için düzenlenen belgelerde malın cinsi, miktarı, alıcının adı ve soyadı/ünvanı vergi dairesi ve vergi hesap numarasının bulunması halinde bu belgeler sevk irasaliyesi olarak kabul edilecek ve ayrıca sevk irsaliyesi aranmaz.(Örneğin Orman idarelerince düzenlenen nakliye tezkereleri ve buna benzer belgeler, alınan ürünün alıcı veya satıcı tarafından taşınıp taşınmadığına bakılmaksızın sevk irsaliyesi olarak kabul edilecek ve satın aldığı malı kendi araçlarıyla taşıyan veya bir nakliyeciye taşıttıranlardan ayrıca sevk irsaliyesi istenmez.)

  2. Uluslararası taşımacılıkta sevk irsaliyesi; Uluslararası taşımacılıkta kullanılan hamule senedi, konşimento gibi belgeler ve gümrük giriş-çıkışlarında nakil vasıtalarındaki malların mevcudu tesbit edilip mühürlendikten sonra gümrük idaresince verilen resmi belgeler sevk irsaliyesi olarak kabul edilerek ayrıca sevk irasaliyesi aranmaz.

 




yazan: SMMM İbrahim ALTAY
e-posta: ialtay@mergemusavirlik.com